Elke maand zetten we de schijnwerper op een ander museum- of archiefstuk om zo het vroegere leven in Goirle tastbaar te maken. Deze maand, december 2014, werpen we een blik op een bisschoppelijke brief uit het Goirlese parochiearchief (RAT 1405, inv. no 27).

Brehees gaat deel uitmaken van de parochie Goirle (1878)

brief GODSCHALK 1 brief GODSCHALK 2

De Bossche bisschop A. Godschalk schrijft op 3 december 1878:

Aan de Geloovigen der Parochie Goirle, Zaligheid in den Heer.

Overwegende, dat het Gehucht ,,Brehees”, tot dusver be-

hoorende tot de parochie Hilvarenbeek, ruim één en eenvierde

uurs afstands is gelegen van de parochie kerk van Hilvarenbeek

en slechts circa een half uur van die van Goirle;

Overwegende, dat het voor het heil der geloovigen van het

gehucht ”Brehees,, beter is, dat zij gevoegd worden bij de parochie

Goirle;

Gelet op het schrijven van de Weleerw: Heeren Pastoors van Hilvarenbeek

en Goirle dd: 20 november jl;–

Hebben wij, met naleving der kerkelijke voorschriften ten deze,

goedgevonden te besluiten als volgt:

Het gehucht ”Brehees,, wordt afgenomen van de parochie

Hilvarenbeek en gevoegd bij de parochie Goirle […]

De nieuwe parochiegrens wordt vervolgens door de bisschop nauwkeurig omschreven. Hij baseert zich op de gegevens van het kadaster en begint de beschrijving bij de noordelijke hoek van perceel H542 (Molendijk), d.w.z. het punt waar de Molendijk de Oude Leij kruist. Langs de Molendijk (nu deels: Brehees) loopt de grens naar het zuiden tot op de hoogte van het huidige Haneven, vervolgens westelijk tot de Rovertsche Leij. De grens volgt dan de Leij terug noord- en stroomafwaarts tot aan de Molendijk. Alleen ten westen van de Molendijk was er in die tijd bebouwing waardoor alle Brehesers door deze grensherziening in de parochie van Goirle werden ondergebracht.
De parochiegrens had altijd de oude scheiding tussen de heerlijkheden / gemeenten Goirle en Hilvarenbeek gevolgd. Die liep vlak langs de bebouwde kom van Goirle. Via de Rovertsche Leij, bijna tot aan de Goirlese watermolen en dan verder via de Oude Leij tot aan de grens met Tilburg bij het huidige Oude Beekse Pad / Boterpad. Het gehucht Brehees hoorde daarom dan ook vanouds tot de parochie van Hilvarenbeek. Terwijl de kerk van Goirle op nog geen 2,5 km van Brehees ligt, moesten de bewoners naar hun eigen parochiekerk 6 km lopen.

Adrianus Godschalk (1819–1892) bisschop van Den Bosch 1878–1892

Adrianus Godschalk, bisschop van Den Bosch 1878–1892

Adrianus Godschalk (Den Dungen 1819–Den Bosch 1892) was hulpbisschop geweest van Zwijsen toen hij op 8 januari 1878 door de paus tot bisschop van Den Bosch werd benoemd. Zijn episcopaat verliep tamelijk rustig, ook toen in 1891 Rerum Novarum werd afgekondigd, en lijkt vooral gekarakteriseerd door het feit dat hij zich heftig verzette tegen “uitspattingen” zoals het Bossche carnaval, dansen, en andere wereldse vermakelijkheden.
Voor meer info over Godschalk zie:
de Bossche encyclopedie
Godschalk in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
Godschalk en het Bossche carnaval
Terug naar boven