De Medaillons

Het bewaren van een aandenken aan een overledene is iets wat al van alle tijden is. Grafmonumenten konden soms niet groot genoeg zijn als het om koningen en keizers ging en later ook bij de gewone man/vrouw was het niet ongewoon om aan het grafmonument af te kunnen lezen met wie men te doen had. Bepaalde families hadden de middelste rij op het kerkhof waar dan ook de grootste grafmonumenten stonden, soms compleet met grafhuisje en grafkelder. De gewone man had zijn gewone graf waarvan er in de loop der tijd vele geruimd zijn.

Maar zeker nu zijn er meer mogelijkheden om iets van een dierbare overledene te bewaren: dit gaat dan in de vorm van sierraden waarin een weinig as van de overledene in verwerkt zit. Op deze manier kan men zijn geliefde bij zich houden.
Aan het eind van de 19de eeuw ontstond een vorm van herinneringsvoorwerp in de vorm van een soort schilderijtje wat met grote precisie gemaakt kon worden maar waarvoor men wel iets van de overledene nodig had: het haarschilderij.
Zo’n schilderijtje werd vaak door nonnen gemaakt. Ze gebruikten daarvoor haar van de overledene en een foto welke beide attributen door de familie aangereikt werden. Met veel geduld en compassie werden deze zaken verwerkt en na enkele weken kreeg de familie dan deze herinnering aan hun dierbare overhandigd. Het hierbij afgebeelde ‘haarschilderijtje’ is een aandenken aan Maria Theresia Snels-Beerens, de in Duizel op 15 mei 1865 geboren echtgenote van Goirlenaar Petrus Snels,die op 16 februari 1862 in Goirle geboren was. Petrus overleed op 31 oktober 1937 en Maria op 21 november 1919, beide in Goirle. Hem zien we hierbij op een gedeelte van zijn paspoort.
Dit echtpaar kreeg tijdens hun huwelijk zeker zes kinderen:
1.  Johanna Maria op 2 mei 1889, zij trouwde in 1916 met Petrus Schuurkes
2.  Anna Catharina op 28 december 1892, en overleden op 25 maart 1894;
3.  Wilhelmus op 13 september 1895, hij trouwde met Adriana Schilders;
4.  Wilhelmina op 1 oktober 1899, zij trouwde met Wilhelmus Schuurkes;
5.  Jan Baptist op 2 september 1903, hij overleed op 1 juni 1908;
6.  Martinus ook op 2 september 1903, hij trouwde met Anna Catharina (To) van de Pol;
7.  Petrus op 4 januari 1906, hij overleed op 26 januari 1906.

Medaillon_haarschilderijtje(7) Haarschilderijtje
Medaillon0004
Gedeelte van paspoort
In diezelfde tijd ontstond naast de mogelijkheid van het haarschilderijtje nog een andere vorm om van de overledene een aandenken te bewaren: een foto. De eigenlijk nog in zijn kinderschoenen staande fotografie bood uitkomst om iets van een dierbaar overledene bij zich te kunnen dragen: een miniatuurfoto in een medaillon. Deze medaillons konden rijk versierd of van een simpele uitvoering zijn.
Zo bewaren wij in onze collectie enkele van deze medaillons, geschonken door Goirlenaren die zich ervan bewust waren dat “eens weggegooid, altijd weggegooid” betekent.
Op het hiernaast afgebeelde voorwerp zien we een dame uit een bepaalde familie, gekleed in een donkere jurk, hoog gesloten, zodat we –mede gelet op de totale uitstraling- kunnen zeggen dat deze foto van voor 1930 moet zijn geweest. Hoogstwaarschijnlijk zit er weinig kleur in de jurk als we goed naar de opname kijken. Omdat op de achterzijde van het medaillon een foto van Maria Theresia Snels-Beerens geplaatst is denken we dat dit medaillon uit een familie Snels afkomstig moet zijn. Op een tweede medaillon zien we een klein kind met mutsje en gestippelde bloes dat op zijn of haar achterzijde eveneens een foto van Maria Snels-Beerens meegekregen heeft.Twee medaillons dus met aan een zijde dezelfde figuur en aan de andere zijde de overledene? Maria verloor op 1 juni 1908 haar zoontje Jan Baptist op 4 jarige leeftijd. Zou hij het kind zijn dat op de ene foto afgebeeld is? Dan ontstaat meteen de volgende vraag of de dame op het andere medaillon ook iemand uit die familie Snels zou kunnen zijn. Maria’s dochters Jans en Mina overleden op de leeftijd van respectievelijk 65 en 76 jaar in 1955 en 1976. Zou een van deze twee op dit fotootje kunnen staan. Wie het weet mag het zeggen of schrijven.
Medaillon01194
Medaillon01200a
Medaillons

En omdat we nu toch bezig zijn zullen we meteen maar doorgaan met het andere medaillon dat hetzelfde probleem geeft: in dit medaillon zitten twee fotootjes van dames op gevorderde leeftijd, duidelijk van voor 1920 met Brabantse mutsen (poffers) op het hoofd. Inmiddels zijn we er achter dat de ene dame (los fotootje) Johanna Maria de Gruijter moet zijn, de in 1849 geboren en in 1904 overleden echtgenote van Jan Baptist (Tiest) van Zantvoort.

Medaillon01195
Medaillon01202a
Ik vond haar op een familiefoto op blz. 21 onder in het boek ‘Goirle 1870-1970’ met foto’s van vroeger. Daarna vond ik ze dankzij Jozef Wijdemans ook in ons fotoarchief op het Heem. Als er iemand is die de andere dame herkent (fotootje met medaillon) zouden wij dat zeer graag willen weten. Een foto  zonder naam blijft slechts een foto, een naam zonder foto blijft slechts een naam: maar een foto met een naam wordt een persoon. Wie weet er meer van? Laat het weten!

Gerrit van Heeswijk

Uw bericht aan de Conservator:
  1. Dhr/Mevr
  2. (Verplicht veld)
  3. (Verplicht veld)
  4. (Geldig e-mail adres)
  5. (Verplicht veld)
 

cforms contact form by delicious:days