Archief Schatten uit ons museum

Historie schatten uit ons museum in het Goirles belang

Schatten uit ons museum – 44 – Luchtbescherming

Bij luchtbescherming denken we meteen aan oorlog en in januari 1940 was dat niet anders. De Tweede Wereldoorlog was al vanaf september 1939 aan de gang, maar veel had men er nog niet van gemerkt in ons dorp.

De brandweer oefende al geruime tijd voor noodgevallen, evenals de EHBO-vereniging. Op 12 januari 1940 verscheen in de Nieuwe Tilburgse Courant echter een bericht dat op 17 januari in de Harmoniezaal een oprichtingsvergadering gehouden zou worden waarbij men lid kon worden van deze luchtbeschermingsdienst. “Vooral gezinshoofden worden verzocht dien avond vrij te houden en zich tijdens deze vergadering als lid aan te melden. Personen beneden 21 jaar worden niet toegelaten. In een volgend artikel zullen wij de gevaren behandelen van een luchtaanval”, zo was in het artikel in deze NTC te lezen.

44_foto_luchtbeschermingDeze dienst heeft veel goeds gedaan in die jaren en was verdeeld over zgn. blokken, een stukje van de gemeente waar de leden de zorg over hadden. Was men blokhoofd, dan kreeg men de beschikking over een metalen armband met de tekst “Blokploeg LB” of een stoffenband met de tekst “Luchtbeschermingsdienst Goirle”.

Beide attributen zijn al jaren een onderdeel van onze verzameling, en hoe wij weten dat die vergadering juist op die dag was? Een dorpsgenote vond een oude krant van die week en bood deze bij ons aan.

Volgende keer vertellen we hier iets over portretten van (over)grootouders en het belang van het bewaren van deze portretten.

U weet: Hebt U ook iets dat toch de moeite van het bewaren waard is, kom dan bij ons langs op donderdag- of zaterdagochtend tussen 9.30 en 12.00 uur en we bekijken het samen. Of meldt het via [email protected].

Namens de kring bedankt voor het lezen en bewaren:

Gerrit van Heeswijk

Schatten uit ons museum – 43 – diploma

Ieder mens haalt in zijn leven wel een of meerdere diploma’s vanaf het eerste strikdiploma, via het zwemdiploma naar het diploma van de middelbare school. Meestal zullen ze goed bewaard worden door de ouders maar op een gegeven moment moeten we daar zelf voor gaan zorgen.

Tegenwoordig komen ze al uit de computer rollen maar 100 jaar geleden waren het mooie drukwerkjes waarop de naam van de gediplomeerde gekalligrafeerd werd. Zo ook bij het hier afgebeelde diploma dat Jan de Brouwer uitgereikt kreeg toen hij de landbouwwintercursus voltooid had en als 22-jarige in maart 1914 zeer tevreden naar huis ging. Hij had de cursus tenslotte met vrucht afgelegd en zag op het diploma zelfs zijn pasfoto geplakt.

43-foto-diploma-jan-de-brouwerLeuk detail van dit diploma is dat et ondertekend werd door zijn vader Adrianus de Brouwer die niet alleen wethouder maar ook voorzitter van deze cursus was. De andere ondertekenaars waren o.a. A. Schellekens, de secretaris en A. Smits die het hoofd van de cursus was. Hoogstwaarschijnlijk werd e.e.a. door de plaatselijke afdeling van de Boerenbond georganiseerd. Het diploma heeft jarenlang in huis gehangen en de tand des tijds heeft er een beetje vat op gekregen, doch het is al een prachtig voorbeeld van opleidingen uit vroegere dagen bewaard gebleven.

 

Momenteel hangt het diploma met andere diploma’s en oorkonden in de potstal van het museum en als U ze even wilt bekijken, kom dan op zaterdagochtend gerust even binnenlopen om ze te bekijken. Het museum is nog niet open maar we zijn ons wel aan het klaarmaken voor het volgende seizoen.

Hebt U ook iets dat de moeite van het bewaren waard is neem dan even contact met ons op via [email protected] en we zoeken het samen uit.

Wie weet tot ziens en bedankt voor het lezen.
Namens de kring: Gerrit van Heeswijk.

Schatten uit ons museum – 42 – wasmachine

Soms komt er een telefoontje binnen met de mededeling dat men nog iets heeft liggen in de schuur en of het iets voor ons is. Zo ook in het eind van 2014 toen een Goirlenaar opbelde met de mededeling dat hij een oude wasmachine in de schuur had liggen die, hoewel hij volledig uit elkaar lag, misschien toch wel te restaureren was. Wat doe je in zo’n geval: je gaat kijken en ontdekt dat het inderdaad een oudje is maar dat onze technische mannen ook een stem in het kapittel verdienen.

We kregen een pakket planken, kromme en rechte, en een verzameling oud ijzer: dit moest dus een wasmachine worden!
42-foto-wasmachine

Onze technische mannen togen echter aan het werk, maakten een nieuwe bodem omdat de oorspronkelijke half vergaan was en zetten het geheel weer in elkaar. Het mooiste van alles was dat ze hem nog aan de praat kregen ook!

Getuige de foto is deze machine een voorwerp dat op vele rondleidingen besproken wordt door kinderen en volwassenen, een herinnering aan de tijd dat de roefel net van de wekelijkse wasdag verdwenen was en verloren in een hoekje in de schuur lag.

We blijven het zeggen (schrijven): weer een voorwerp dat van de storthoop gered is en een nieuwe functie in ons museum gekregen heeft.

Het mooiste is echter dat de schenker ons eind 2015 meldde dat hij ook het deksel gevonden had en deze zeer binnenkort aan ons zou doen toekomen. Waarvoor dank.

Ligt bij U ook iets in de schuur dat niet meer gebruikt wordt maar een herinnering aan vroeger is, laat het ons weten: misschien is het een uitbreiding van onze collectie die door U schenking weer vollediger wordt.

Neem rustig contact met ons op via [email protected] of kom op donderdag of zaterdagochtend gewoon langs.

Namens de kring mag ik U alvast bedanken. Gerrit van Heeswijk.

Schatten uit ons museum – 41 – Gildezilver?

De winter is voor ons vaak een tijd om sommige zaken van de permanente tentoonstelling eens onder de loep te nemen. Zo ook nu, en we vinden dan weer voorwerpen die nog niet tentoongesteld zijn geweest. Het voorwerp van deze maand brengt echter een klein probleem met zich mee want er is niet veel over bekend. Het is hoogstwaarschijnlijk een gildeschildje met kroon dat lang geleden in onze collectie terecht gekomen is. In de oorspronkelijke catalogus van Jan Hoogendoorn staat niet meer dan: 375: gildeschildje.
41-foto-gildezilver

Het ‘gildeschildje’ vermeldt de volgende tekst:

Oprichters:
Santegoets, H. Hoogendoorn, A. Spapens, H. Hoskens, H. v.d. Lisdonk, J. Smits, A. de Vries, A. van Dal, J. Eizermans en het jaartal 1906.

Er onder bevindt zich een ronddraaiende kruisboog en het vermoeden is dan ook dat het iets met het gilde St. Joris te maken zou hebben. In de canon van het gilde komt het jaar 1906 niet voor.

Wie kan enige duidelijkheid verschaffen over dit schildje dat alleen al door het erop voorkomen van Goirlese namen behouden dient te worden en waarvan het verhaal duidelijk moet worden.

Als iemand iets weet dat met dit schildje te maken heeft hopen wij dat hij of zij dat aan ons wil meedelen, bijv. via email aan [email protected].

Bij voorbaat dank voor het meedenken, namens de kring: Gerrit van Heeswijk.

Schatten uit ons museum – 40 – Kinderspeelgoed

In november komt hij altijd weer uit Spanje aan: Sint Nicolaas met zijn knechten. Welk kleur de Pieten ook hebben, altijd zijn kinderen blij met de cadeautjes die ze krijgen. Dat is iets van alle tijden. Waar velen van ons in hun jeugd nog vooral nuttige zaken ten geschenke kregen zijn het tegenwoordig toch vooral kindvriendelijke cadeautjes die de schoenen vullen.

Zo ook jaren geleden toen het afgebeelde blokkendoosje bij iemand terecht kwam: een houten kistje met daarin veel diverse blokjes in verschillende vormen waar werkelijk van alles mee gebouwd werd. Stootte iemand echter tegen het werkje aan, dan kon het kind opnieuw beginnen en bouwde misschien wel heel iets anders. Zijn of haar fantasie heeft er in elk geval niet onder geleden. Dat heeft de Deense timmerman Ole Kirk Christiansen goed opgelost, en uit zijn handen ontstond het al jaren geliefde speelgoed Lego (Leg gott = speelgoed).

40-foto-speelgoedDit blokkendoosje staat in een van onze vitrines en is een van de vele kinder speelgoedjes die er in Goirle geweest moeten zijn. Wat zou het leuk zijn om veel meer van dat oude speelgoed tentoon te kunnen stellen: speelgoed van voor 1945, dus geen plastic spul. Speelgoed uit de tijd toen de huidige oma’s en opa’s nog erg jong waren of zelfs van hun ouders. Speelgoed waaraan de hedendaagse jeugd zich kan vergapen: “Waar moest je dan de batterij instoppen?”

Misschien is er zelfs wel een verzamelaar die eens zijn verzameling tentoon wil stellen in het seizoen.

Vragen? Kom op zaterdagochtend maar eens langs, want hoewel het museum in de winter gesloten is, zijn wij wel aan het werk om het gehele heemerf goed te onderhouden voor Goirle en zijn toekomst. Zo zoeken we bijv. ook mensen die gegevens in de computer willen/kunnen invoeren.

Namens al deze mensen, bedankt voor het meedenken: Gerrit van Heeswijk.

Schatten uit ons museum – 39 – Eerste Wereldoorlog (2)

Tot en met zondag 11 oktober kunt U er nog terecht: de tentoonstelling over de Eerste Wereldoorlog: de oorlog van twee kanten bekeken.

U weet intussen dat wij deze tentoonstelling opgezet hebben met onze zustervereniging “Nicolaus Poppelius” uit Poppel-Ravels. Al velen gingen U voor en de laatste kans is dus op genoemde zondag. Er is voor de geïnteresseerde veel te zien uit onze eigen collectie, de Poppelse collectie en de collecties van Jef van Gils en Baron Eric de Jamblinne de Meux van Nieuwkerk. Van deze laatste twee vooral foto’s maar juist die foto’s geven het geheel zo’n goed gevoel. Daarop gaat de tijd leven. De tijd die in België zeer diepe wonden achterliet en bij ons nauwelijks aan bod kwam als we aan ons geschiedenisonderwijs terug denken.

Op de bijgevoegde foto zien we een groepje Nederlandse militairen bezig met een taak om de verveling te bevechten: het schillen van de aardappelen, een foto uit het boek van Baron Eric de Jamblinne die ons een prachtig beeld uit die tijd geeft. De heldhaftige houding of de verveling, het is maar wat U ervan denkt. De tekst op het bordje “De Vrolijke Grenswacht” spreekt boekdelen. De foto is genomen op een Goirles boerenerf, maar welk is helaas onbekend.

Dus zondag 11 oktober: de laatste kans voor een bezoekje.

Wilt U nog iets laten bewaren voor het nageslacht, denk dan aan Uw heemkundekring; wilt U lid worden en daardoor3 keer per jaar  het blad “Rondom de Schutsboom” ontvangen en eens per jaar een heemkundige reis maken, meldt U dan aan via onze website: www.heemkundekring-goirle.nl. U bent van harte welkom, ook als U daadwerkelijk mee wilt werken aan het behoud van het Goirles verleden.

Op zondag 18 oktober zijn we voor de laatste keer voor de winterstop open. Daarna hopen we U weer te zien in 2016. U hoort nog van ons

Schatten uit ons museum – 38 – De Eerste Wereldoorlog

Zoals iedereen in Goirle zo onderhand wel zal weten wordt op dit moment in ons heemmuseum een tentoonstelling gehouden onder de titel: De Eerste Wereldoorlog van twee kanten bekeken.

Op deze tentoonstelling zijn diverse voorwerpen te zien welke uit Poppelse of uit Goirlese verzamelingen afkomstig zijn.

Zo ook een sigaar die de legendarische Bart van Ostaden (in Goirle ook wel bekend als Bart Bot) ooit als dank van iemand in 1916 cadeau kreeg. Bart vond dit zo iets geweldigs in die tijd dat hij de sigaar goed opborg om hem later, als de tijd rijp was, rustig op te kunnen roken. Dit duurde echter langer dan hij gedacht heeft en het blijft voor ons dan ook de vraag waarom hij het nooit gedaan heeft.

Zo ligt daar ook het broodstempel van bakker Christ van den Hout die destijds zijn winkel had op de splitsing van de Nieuwe Rielseweg en de Dorpsstraat, of zoals de ouderen zullen zeggen ‘op de Vismert’. Alle bakkers moesten hun broden merken zodat bij een controle op gewicht en gehalte te achterhalen was, wie de bakker van een evt. minproduct was.

Een derde voorbeeld van voorwerpen uit die tijd is de soldatenkist van Kees Kolenberg, de vader van de bekende vakbondsman Piet Kolenberg, die vanuit Vinkeveen hier gelegerd werd en door een ontmoeting met Miet de Jong nooit meer daarheen terugkeerde.

Drie voorbeelden van onze realia die de tijd overleefd hebben en nu te vinden zijn in de potstal en in de hal van de schuur op onze tentoonstelling.

Vooral echter veel foto’s van Goirlese gezinnen die plotsklaps enkele militairen ingekwartierd kregen en beslist geen zeggenschap hadden over het aantal. Misschien zit Uw naam/familie er wel tussen.

Deze tentoonstelling is elke zondag tot half oktober van 14.00 uur tot 17.00 uur te bezoeken in museum De Schutsboom aan de Nieuwe Rielseweg. U komt toch ook nog?

Schatten uit ons museum – 37 – Ons heemerf

Op 15 juli jl. werd het vernieuwde Molenpark geopend door wethouder van der Heijden. Een van de vernieuwingen is het feit dat ons erf ook voortaan tijdens onze openingsuren geopend is voor wandelaars en rustzoekers. Voor ons houdt dit in dat we meer “vreemden” over het erf zien rondstruinen, voor de Goirlenaar betekent het dat hij/zij het rondje Molenpark op die tijden kan vergroten. (Donder- en zaterdagochtend en tijdens de zondagopenstellingen (eerste en derde zondag v.d. maand)).

Maar…………

Mede door de veranderingen van het Molenpark zijn ook wij bezig met een verandering: het karschop dat rechts van de parkingang staat gaat verdwijnen en daarvoor in de plaats zijn wij een nieuw karschop aan het bouwen naast de kruidentuin. Als in de nabije toekomst het oude karschop afgebroken zal zijn, krijgen we een mooiere doorkijk vanaf het erf naar de molen.

Op dit moment betekent het echter dat we een beetje in de ‘rotzooi’ zitten vanwege de bouwactiviteiten. We hopen dat U daar voorlopig een beetje doorheen kunt kijken als U een rondje over het erf maakt.

Tegelijk bezorgt het U als wandelaar een verantwoordelijkheid t.o.v. het tentoongestelde materiaal op het erf: het is geen klimmateriaal! Op de openingsmiddag werden we al verrast door enthousiaste kinderen die bepaalde voorwerpen als klimpaal zagen, niet bewust van de gevaren die daaraan kunnen kleven. Let U daarom aub op Uw (klein)kinderen als U het erf bezoekt. Loopt er iemand van ons rond, stel dan gerust vragen over hetgeen U ziet als U iets meer wilt weten. Wilt U ook als vrijwilliger Uw steentje bijdragen aan het in stand houden van het Goirlese verleden, sluit U dan bij de club aan en wordt lid van de Heemkundekring. U krijgt er een jaarlijkse reis voor, plus driemaal per jaar het tijdschrift “Rond de Schutsboom” met daarin interessante artikelen over het Goirlese verleden

èn U kunt Uw kundigheden op vele wijzen etaleren: werken in de kruidentuin, bouwaktiviteiten ondersteunen, meewerken aan het museum en evt. rondleider worden bij excursies, of onderzoek doen in het archief of zelfs meehelpen om zaken in het archief in de computer in te voeren. Wat let U om mee te doen? Kom eens langs op een zaterdagochtend en informeer ernaar. Met iedere nieuwe medewerker wordt de club alleen maar gezelliger.

 

Naschrift: Bezoekers zoals laatst in de nacht van zaterdag 1 op zondag 2 augustus zien we liever gaan dan komen: de dieren van het park volkomen in de stress, het gaas doorgeknipt, 5 ingeslagen ruiten, een beeld van zijn sokkel getrokken en door de tuin gesleept, de vogelverschrikker in de vijver bij het Molenpark gesmeten, diverse tuinhekjes kapot. Nee, daar wordt niemand blij van!

 

Schatten uit ons museum – 36 – Oorkonde viering Thomasschool

Vele Goirlenaren kunnen zich nog herinneren op de Thomasschool gezeten te hebben. Vooral mannen van middelbare leeftijd hebben daar nog wel herinneringen aan. Schrijver van dit stukje heeft dat niet maar kan zich wel voorstellen wat voor herinneringen dat zijn.

Een van de herinneringen van de oudere leerlingen is het feest dat bij het 50 jarig bestaan van de school gevierd werd. Is dat tegenwoordig niet groots genoeg (soms al bij het 10 jarig bestaan), in 1942 was dat andere koek. Nederland was in oorlog en feesten was iets van andere orde. Zo gebeurde het dat de viering van dat jubileum bijna in stilte gevierd werd. De burgemeester, de pastoor en het hoofd van de school zorgden er echter wel voor dat er een tastbare herinnering aan dat feest bewaard kon worden, een herinnering die de tand des tijds glansrijk doorstaan heeft. Hij bevindt zich in ons museum en heeft de volgende tekst:

1892-1942.

In het jaar onzes heren 1942 toen Z.H. Paus Pius XII de kerk Gods onder zeer moeilijke omstandigheden roemrijk bestuurde, Z.H. Ex. Mgr. A. F. Diepen bisschop was van het diocees ’s-Hertogenbosch, de Zeer Eerwaarde Heer M. Wassenberg pastoor der parochie van Sint Jans Onthoofding te Goirle, de Edelachtbare Heer H. van Ginniken Burgemeester, en de Eerw. Fr. Bernulfus Maas Hoofd der School, vierde de St. Thomasschool op intieme wijze haar vijftigjarig bestaan.

Goirle, 2 mei 1942.

  1. van Ginniken, M. Wassenberg, pastoor, Fr. Bernulfus Maas, hoofd der school.

De tekening aan de linkerzijde laat het beeld van de H. Thomas, een schild met Maria en kind en een schild met het gemeentewapen zien. Vooral de zinsnede “op intieme wijze” geeft aan dat die tijd geen feesttijd was.

Gelukkig is dit stukje tijdsbeeld, evenals zovele andere, goed bewaard gebleven.

Er zijn bij ons meerdere oorkondes van diverse oorsprong aanwezig die allen op hu manier iets van de tijdsgeest van toen weergeven. Maar binnenkort zal er wel weer een feest op een Goirlese school te vieren zijn en dat zullen ze wel op eigentijdse manier invullen en de kinderen er met plezier aan laten terugdenken.

Schatten uit ons museum – 35 – Thomas van Diessen

Thomas van Diessen is ons dorp een nogal bekende man. Tijdens zijn leven probeerde hij eerst lid van de fratercongregatie te worden en toen dat niet lukte ging hij zich inzetten voor het katholieke onderwijs. Alleen de openbare school bevond zich toen in de Schoolstraat en hij –en met hem vele anderen- vonden dat daar verandering in moest komen. Nadat de zusters van het Kostbaar Bloed een meisjesschool gesticht hadden zorgde Thomas er voor dat er grond en geld beschikbaar kwam voor de vestiging van een jongensschool onder leiding van de fraters van Tilburg. Deze school en het fraterhuis kwamen er in 1891 en de school zou zijn naam krijgen en tot 1978 in Goirle onderwijs aan kinderen verzorgen. Thomas overleed in 1892.

Tijdens zijn leven was hij visueel gehandicapt en had een glazen oog. Om zich te beschermen tegen het zonlicht had hij ook een zonnebril. Deze bril en het glazen oog liggen in ons museum na jarenlang bewaard te zijn geweest bij een Goirlese familie. Ook ligt hierbij een klein briefje dat maandelijks door Thomas uitgegeven werd en de volgende tekst draagt: “Congregatie voor jongelingen. Jezus, Maria en Aloijsius. Maand april (helaas geen jaaraanduiding GvH). De bijzondere patrones voor deze maand is de H. Catharina van Senen, vallende den 30 dezer maand. Uwen beschermpatroon is den H. Leo I, paus vallende op den 11 dezer maand. De H. Communie is een middel dat ons van dagelijksche zonden reinigt, en van de doodzonden bewaart (kerkvergadering van Trenten). Oefen de deugd van Liefde tot den naasten. Bid voor Adrianus van Enschot.”

Het zijn zulke kleine zaken die voor de geschiedenis van Goirle zo belangrijk kunnen zijn en op een juiste manier bewaard zijn en worden.

We zijn weer elke eerste en derde zondag van de maand open voor Uw bezoek en hopen U eens te ontmoeten in ons museum.

Hebt U iets, mail naar [email protected] of kom langs op donderdag- of zaterdagochtend. We verwelkomen U met koffie. Tot ziens namens het Heem: Gerrit van Heeswijk.