Schatten uit ons museum

Laatst gepubliceerde articel in Goirles belang

Schatten uit ons museum – 53 – Het wasbord (of roefel)

Het wasbord (of roefel)

Kent U het nog, het wasbord? Misschien kent U het als de roefel, maar wellicht hebben velen van U er misschien nog mee gewerkt, of moet ik schrijven er óp gewerkt? In elk geval is het een voorwerp waar misschien nostalgische ideeën over leven en waar met een glimlach over terug gedacht wordt. In elk geval betekende het hard werken.

Wasbord (roefel)

Voor de jongere lezers onder ons: de was moest eerst gekookt worden (doet de wasmachine nu voor ons). Als dat klaar was moest elke voorwerp met de hand over dit bord gerost (hard gewreven) worden totdat de vlekken er uit waren (doet de wasmachine nu voor ons). Misschien is het ook wel zo dat de wasmiddelen beter zijn geworden of dat de moderne textielsoorten beter vlekken loslaten maar het was hard werken. Gebogen stonden de moeders (want die deden het altijd) met elk stuk textiel (dat goed warm was) over dit bord te wrijven totdat de vlek weg was. Was het wasgoed alleen maar vies van de geur dan hoefde dit niet per se maar de gehele maandag (=wasdag) was er mee gevuld.

Ach oma’s (of grootouders), vertel Uw kleinkinderen nog eens hoe dat er aan toe ging of kom met Uw kleinkinderen op de eerste of derde zondagmiddag van de maand vanaf april eens naar ons museum en vertel aan Uw kleinkinderen wat U zich nog weet te herinneren van die tijd. Eerlijk waar: ze smullen ervan als U de voorwerpen bij de hand hebt! (Ervaringen bij rondleidingen van schoolklassen!).

Vele wasborden kregen in de zestiger en zeventiger jaren opeens een andere bestemming: ze werden bevorderd tot ritme-instrument in verschillende muziekgroepjes, vooral die groepjes die volksmuziek ten gehore brachten.

Later kwamen we ze zelfs tegen als decoratie aan de wand.

Tijdens het opruimen van de zolder van het pleejhuis zijn we diverse wasborden tegen gekomen en hebben we besloten om de eerste 4 mensen die op dit stukje reageren te belonen met een wasbord als ze daar prijs op stellen. (Bij gelijke binnenkomst van de reacties op de computer beslist de tijd of volgorde op onze computer).

U kunt Uw reactie kwijt op conservator@heemkundekring-goirle.nl

Met dank voor het lezen, denken en reageren namens de heemkundekring: Gerrit van Heeswijk.

Schatten uit ons museum – 52 – Luc van Hoek

Op 29 januari 1991 overleed in Goirle de grootste, zo niet dan toch één van de grootste, kunstenaars die Goirle ooit gekend heeft. Geboren in Tilburg in 1910 vestigde hij zich na zijn huwelijk met zijn Lena in Goirle en vanaf ca 1958 woonde hij aan de Dr. Keizerlaan waar hij zijn atelier had.

52_fotolvanhoektekening_a

Foto van tekening Luc van Hoek

In ons museum hebben we een mooie prent van hem die U bij dit stukje afgebeeld ziet en waar hij zelf, mogelijk om het te verbeteren, nog correcties op heeft aangebracht. Maar hij heeft meer gepresteerd en mogelijk achtergelaten in ons dorp.

Het is onze bedoeling om in het begin van de herfst van 2017 een tentoonstelling over hem te organiseren maar daarvoor hebben we graag de beschikking over voorwerpen die hij gemaakt heeft en die mogelijk in privé bezit zijn.

Luc was tussen de jaren 40 en 68 bekend van profane kunst, kunst in kerken en gebouwen die een religieuze tint hebben en hadden. Vele glas-in-lood ramen zijn van hem bekend maar kunnen nooit op een tentoonstelling te zien zijn. Zo ook met de vele baksteenreliëfs die bijvoorbeeld aan het kantongerecht te Tilburg te zien zijn.

Nog in de herinnering van de oudere Goirlenaar zijn de St. Jansstoeten uit de jaren 50 en 60 en de H. Hartstoeten uit Tilburg in diezelfde jaren.

Bekijkt men een boek over zijn werken dan is de verwondering over hetgeen hij gemaakt heeft erg groot, reden te meer om deze tentoonstelling te willen organiseren. Maar zoals gezegd en geschreven zijn er mogelijk mensen die een werk van hem in huis hebben, zijn er mensen die foto’s hebben van een werk of zijn er mensen die filmpjes hebben van die reeds genoemde St. Jansstoet. Graag zouden we weten of dit zo is en of zoiets gebruikt zou mogen worden voor deze tentoonstelling. Neem hiervoor aub. contact op met ons via emailadres conservator@heemkundekring-goirle.nl.
Dank voor het meedenken in deze namens de heemkundekring:
Gerrit van Heeswijk.

Schatten uit ons museum – 51- Paschalius’ Aquarellen

In de zestiger en zeventiger jaren werkte op de Albertus Magnusschool (later Langenboomschool) de onvolprezen frater Paschalius Vervest. Onvolprezen op het gebied van tekenen en aquarelleren en mozaïeken maken. In ons bezit bevindt zich een aquarel van het gebouw van de Agnesschool, de vroegere Tarcisiusschool aan het Oranjeplein. Toen deze Agnesschool na 22 jaar ging sluiten kreeg de toenmalige directeur deze aquarel, de leerkrachten kregen een getekende versie en de leerlingen een kopie van deze pentekening.

51_fotoaquarelfrpaschalius_a

Frater Paschalius werd geboren op 5 mei 1923 in Eersel als zoon van Willem Vervest en Margaretha Waalen. Hij vertrok in 1934 naar het klooster in Reusel en kwam in 1935 naar Goirle voor zijn opleiding. Na het voltooien hiervan kwam hij in het onderwijs terecht en we kennen hem dus als onderwijzer van de Albertus Magnusschool waar hij altijd op de fiets arriveerde. Sommige oud-leerlingen herinneren zich nog het klusje van het poetsen van de fiets van Paschalius waarvoor je de klas uit mocht. Vaak deden ze dat nog graag ook!

Veel heeft hij echter betekend voor het tekenonderwijs van zijn leerlingen waarvan nog diverse voorbeelden in onze collectie bewaard worden. Vooral bekend werd hij van de diverse dorpsgezichten die hij maakte en die misschien in particuliere bezittingen zijn terechtgekomen.

Ook maakte hij vele mozaïeken waarvan 49 exemplaren te vinden zijn in de gebouwen van St. Jozefszorg in Tilburg waarover in januari 2015 een boekje verscheen van de hand van Geert Eijsbouts.

Al met al een kunstenaar die nooit op de voorgrond stond en dagelijks heen en weer peddelde tussen zijn woonadres en zijn werkplaats.

Als er Goirlenaren zijn die werk van hem in bezit hebben zouden we dat graag willen weten, meldt U dat a.u.b. op conservator@heemkundekring-goirle.nl. Niet dat wij het werk willen hebben maar in geval van een evt. toekomstige tentoonstelling zou dat wel makkelijk zijn. Met dank voor het lezen en meedenken, namens de heemkundekring, Gerrit van Heeswijk.

Schatten uit ons museum – 50: Met de muziek mee

Het rondtrekken van de harmonie is bijna uit elke gemeente verdwenen, het lijkt een traditie uit de 20e eeuw te zijn. Marcheerde de plaatselijke harmonie vroeger -in onze herinnering-  zowat elke week door het dorp (met flink wat jeugd er achteraan), nu zien we dat nog zeer sporadisch. Vroeg opstaan bij het dauwtrappen is een van de gelegenheden om dit mee te maken. Bij feestelijke gebeurtenissen trekt de harmonie er nog op uit maar zelfs bij de carnavalsoptocht wordt het steeds moeilijker om een compleet gezelschap te formeren. Daar zullen goede redenen voor zijn en een van die redenen is misschien het hoge niveau dat onze harmonie bereikt heeft en meer een harmonisch orkest is geworden dan een rondtrekkende drumband met wat koperblazers er achter. Dus niets ten nadele voor onze harmonie, maar ja, die herinneringen……

Uit de bezittingen van de harmonie bewaren we twee schellenbomen die vroeger bij de uitruk gedragen werden door even zovele mannen die echter geen noot hoefden te kunnen spelen en zelfs niet muzikaal hoefden te zijn, als ze maar meeliepen. Omdat hun bijdrage tijdens de repetities hoogstwaarschijnlijk nihil was zijn ze verdwenen. Wat echter ook bij ons bewaard wordt zijn enkele koppen van vaandels die bij muziekgezelschappen boven de vaandels te zien waren en waarvan we echt niet weten welke verenigingen dat waren. Twee van deze vaandelknoppen ziet U op de foto waarvan er bij één enkele medailles hangen. De teksten op deze medailles luiden vaak “Voor zangkunst” en zijn uit de jaren 1927, o.a. uit Waalwijk en bij de “Echo der Duinen” in Loon op Zand in 1947. Ook nog een extra ‘eereprijs’ uit 1939 in Huissen gehaald en van het Politiefestival Tilburg in 1952. Tenslotte nog een medaille die in ons eigen Goirle werd veroverd op een concours in 1926.

50-foto-vaandelknop

Bij de rechtse vaandelkop is geen enkel merkteken zichtbaar dat ons kan leiden naar de oorspronkelijke bezitter hiervan. Toch zouden we dat graag weten.

Deze voorwerpen kunnen o.i. niet van het Gemengd Koor “Zang na arbeid” zijn geweest omdat dit in 1945 opgericht is. Volgens Janson (Bijdrage tot de geschiedenis van Goirle, 1953) was er tevoren een vereniging “Zang en Vriendschap” doch deze vereniging was volgens hem al jaren op non-actief.

Wie o wie helpt ons bij deze zoektocht naar verenigingen uit ons verleden. Wie het weet mag het zeggen en kan dit doen via email naar conservator@heemkundekring-goirle.nl .

Ook langskomen op zaterdagochtend tussen 9 en 12 is mogelijk want dan zijn we er ook.

Tot ziens namens de heemkundekring: Gerrit van Heeswijk.